Co powoduje powstanie gruczolaka stercza?

Mimo wieloletnich badań nad etiologią łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, nie jest ona jednoznacznie poznana. Dobrze udokumentowana jest jednak współzależność wieku chorego oraz udział testosteronu w powstawaniu przerostu prostaty.

Wpływ testosteronu na powstanie gruczolaka

Środowisko hormonalne kształtowane jest przez oś podwzgórze-przysadka-jądro-gruczoł krokowy. Podwzgórze wytwarza LH-RH, hormon uwalniający hormon luteinizujący. Pod jego wpływem przysadka uwalnia właściwy hormon LH, czyli hormon luteinizujący, który pobudza syntezę testosteronu. Ten z kolei przenika do komórek nabłonka gruczołu krokowego i tam pod wpływem 5-alfa-reduktazy ulega przekształceniu do dihydrotestosteronu, który wykazuje właściwą aktywność hormonalną.

Dihydrotestosteron i jego działanie

DHT, czyli dihydrotestosteron, łączy się z odpowiednimi receptorami jąder komórkowych, wywołując odpowiedź komórek nabłonkowych w postaci ich wzrostu, proliferacji oraz wzmożonej czynności wydzielniczej.  

Wraz z wiekiem obniża się ilość produkowanego testosteronu, dochodzi zatem do względnej przewagi estrogenów, co z kolei prowadzi do zagęszczenia receptorów jądrowych dla DTH. Dodatkowo estrogeny pobudzają proliferację komórek zrębu stercza, a także najprawdopodobniej hamują apoptozę.

Stymuluje on także czynniki wzrostu, głównie czynnik wzrostu nabłonka (EGF) oraz TGF-beta. Pierwszy wpływa na rozrost nabłonka oraz elementów tkanki łącznej prostaty. Drugi bierze udział w zahamowaniu apoptozy, programowanej śmierci komórki. W mechanizmie tym dochodzi do zaburzenia równowagi między czynnikami stymulującymi proliferację komórek, a czynnikami  odpowiedzialnymi za apoptozę. W konsekwencji dochodzi do stymulacji rozrostu i powiększenia się strefy przejściowej gruczołu krokowego.

Czynniki wpływające na rozrost prostaty

Wśród czynników mogących mieć wpływ na rozrost stercza wymienia się:

• czynniki środowiskowe (częściej chorują mężczyźni mieszkający w dużych miastach i na terenach zanieczyszczonych);
• budowę ciała (u osób otyłych w tkance tłuszczowej zwiększa się przemiana androgenów w estrogeny).

Na koniec warto podkreślić, że powstałe komórki są całkowicie prawidłowe i nie mają charakteru nowotworowego złośliwego. Łagodny przerost prostaty nie jest zatem nowotworem złośliwym.