Czy przerost prostaty prowadzi do raka?

Rak gruczołu krokowego jest drugim co do częstości występowania nowotworem złośliwym występującym u mężczyzn, którzy ukończyli 60 rok życia. Wszelkie niepokojące objawy ze strony układu moczowego mogą sygnalizować nowotwór, ale także być jedynie objawem łagodnego przerostu prostaty.
 

Łagodny przerost a rak prostaty

Łagodny przerost prostaty (BPH) polega na powiększeniu objętości gruczołu, który uciskając na sterczowy odcinek cewki moczowej powoduje trudności w oddawaniu moczu. Problemy z prostatą zgłasza przytłaczająca większość mężczyzn po 60 roku życia. Szacuje się, że odsetek cierpiących na dolegliwości ze strony gruczołu krokowego kształtuje się na poziomie 70-90% i postępuje wraz z wiekiem.

Mechanizm powstawania zespołu BPH nie został dotąd należycie poznany. Przyjmuje się jak dotąd pogląd, że za rozwojem schorzenia stoi sam fakt starzenia organizmu, a wraz z nim zwiększenie produkcji hormonu – dihydrotestosteronu. Jest wiadome, że łagodny przerost prostaty nie prowadzi do raka prostaty.

Istotnym problemem jest natomiast spora zbieżność objawów łagodnego przerostu prostaty i jej nowotworu złośliwego. Występowanie przerostu nie wyklucza możliwości wystąpienia raka, więc szczególnej baczności powinni poddać się właśnie pacjenci, u których BPH zostało wcześniej zdiagnozowane. Następstwa przerostu mogą bowiem maskować objawy raka gruczołu krokowego.

Mimo podobieństw w początkowej fazie nowotworu ze schorzeniem przerostowym, skutki obu schorzeń są diametralnie różne. Skutkiem finalnym BPH jest przede wszystkim obniżenie jakości życia codziennego mężczyzny, trudności w wydalaniu oraz problemy z aktywnością seksualną. Rak, zwłaszcza nieleczony, może prowadzić do śmierci.

Objawy wspólne dla raka i łagodnego przerostu prostaty

Objawami wspólnymi dla BPH i raka prostaty są:

• osłabienie strumienia moczu,

• bolesność przy oddawaniu moczu,

• kroplowy wyciek moczu,

• częste oddawanie moczu, także w nocy,

• przerywany strumień moczu.

Różnicowanie raka i BPH

Każdy z tych objawów jest alarmujący i powinien być przyczynkiem do wszczęcia diagnostyki zarówno łagodnego przerostu stercza, jaki raka prostaty. Konieczne jest przeprowadzenie badań różnicujących nowotwór złośliwy prostaty i schorzenie jest przerostu.

Ważną czynnością jest przeprowadzane w warunkach laboratoryjnych badanie PSA – diagnostyki stężenia antygenu sterczowego w surowicy. Im wyższy współczynnik PSA, tym wyższe jest ryzyko nowotworu złośliwego prostaty.

Wstępnie można również wspomóc diagnostykę raka i wykonać podstawowe badanie fizykalne. Specjalista, wprowadzając palec do odbytu pacjenta, bada okolice gruczołu krokowego. Jeżeli odnaleziona zmiana jest sprężysta i w konsystencji przypomina napięty mięsień, to najpewniej jest to gruczolak, czyli właśnie łagodne przerośnięcie prostaty. Z kolei nierówności oraz zwiększona spoistość na powierzchni stercza sugeruje zmiany charakterystyczne dla nowotworu złośliwego.

Diagnostyka przerostu prostaty

Schemat postępowania w diagnostyce łagodnego przerostu prostaty obejmuje wywiad z pacjentem, badanie fizykalne oraz badania laboratoryjne i uzupełniająco – obrazowe. Wywiad i badania fizykalne są wstępem do diagnostyki i leczenia tego schorzenia prostaty. W wywiadzie, pacjent udziela informacji nt. aktualnych dolegliwości i ich przełożenia na codzienne funkcjonowanie – przede wszystkim dotyczących częstości mikcji oraz ewentualnych zaburzeń towarzyszących. Badany ocenia również jakość swojego pożycia.

Badanie fizykalne przeprowadzane metodą per rectum służy sprawdzeniu konsystencji zmian w obrębie gruczołu. Badania laboratoryjne i obrazkowe mają na celu m.in. wykluczenie nowotworu złośliwego i zalicza się do nich wcześniej wspomniane badanie PSA.

Najczęstszą formą leczenia BPH są metody farmakologiczne. Interwencja chirurgiczna, według statystyk, konieczna jest w zaledwie 10% przypadków. Łagodny przerost prostaty, a w zakresie objawów również rak prostaty, prowadzą do znacznego pogorszenia jakości życia, poważnej dysfunkcji układu moczowego i obniżenia sprawności seksualnej.

Podsumowując, łagodny przerost prostaty nie jest stanem przedrakowym ani postacią nowotworu złośliwego. Nie prowadzi również do raka stercza. Jednak konieczna jest, szczególnie u pacjentów cierpiących na BPH, cykliczna konsultacja z lekarzem urologiem, tak, aby nie doprowadzić do przeoczenia, mogących potencjalnie wystąpić sygnałów rozwijającego się nowotworu złośliwego.