Usunięcie gruczołu krokowego (prostatektomia)

Adenomektomia, nazywana również prostatektomią prostą, jest zabiegiem o długiej historii i uznanej wartości w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego BPH. Opisano ponad trzydzieści modyfikacji tej operacji, które różnią się przede wszystkim drogą dostępu chirurgicznego oraz techniką hemostazy loży po wyłuszczonej tkance gruczołowej. W związku z rozwojem technik endoskopowych operacją z wyboru w przypadku dokuczliwego i opornego na leczenie farmakologiczne łagodnego rozrostu prostaty jest TURP.

Do adenomektomii kwalifikuje się dopiero pacjentów, u których nie ma możliwości wykonania zabiegu przezcewkowego lub u tych chorych, u których istnieją wskazania do metody otwartej.

Wskazania do operacyjnego leczenia BPH

• nawracające zatrzymanie moczu;
• nawracające infekcje układu moczowego z zaleganiem moczu;
• nawracający krwiomocz;
• tworzenie się kamieni w pęcherzu moczowym;
• duże uchyłki pęcherza moczowego z zaburzeniem opróżniania;
• nietrzymanie moczu z powodu przewlekłej jego retencji;
• poszerzenie górnych dróg moczowych, niewydolność nerek związana z BPH;
• znaczne zaleganie moczu.

Wskazania do wyłuszczenia gruczołu krokowego metodą otwartą:

• duży rozmiar gruczołu krokowego (>80-100 ml objętości);
• towarzyszące przerostowi gruczołu liczne kamienie w pęcherzu moczowym;
• towarzyszące uchyłki pęcherza moczowego, które nie opróżniają się po mikcji lub są widoczne w badaniu endoskopowym.

Adenomektomia metodą laparoskopową

Szybki w ostatnich latach rozwój operacji z dostępu laparoskopowego nie ominął także urologii. Dlatego coraz częściej adenomektomia wykonywana jest metodą laparoskopową. Wskazania do niej powinny być takie same, jak te stawiane dla operacji otwartej, jednak często różnią się one w zależności od ośrodka (wyposażenie ośrodka, doświadczenie w przezcewkowym leczeniu dużych gruczolaków, preferencje operatorów, itd.).

Radykalna adenomektomia

Szczególnym typem otwartej operacji prostaty jest radykalna adenomektomia. Wskazaniem do niej jest obecność raka gruczołu krokowego w początkowym stadium jego rozwoju, bez przerzutów do węzłów i przerzutów odległych. Zabieg ten przebiega podobnie do prostatektomii prostej, ale poszerzony jest o chirurgiczne usunięcie pęcherzyków nasiennych i okolicznych węzłów chłonnych (wraz z całym gruczołem krokowym) i następowym zespoleniu szyi pęcherza z cewką moczową. Operacja ta również coraz częściej wykonywana jest metodą laparoskopową.

Przebieg adenomektomii otwartej

Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu regionalnym – podpajęczynówkowym lub w znieczuleniu ogólnym. Dostęp operacyjny uzyskuje się z cięcia Pfannenstiela, cięcia poziomego tuż powyżej spojenia łonowego – identyczne jak u kobiet w trakcie cięcia cesarskiego.

Po dotarciu do pęcherza moczowego urolog rozcina jego ścianę i ocenia ujścia moczowodów. Jeżeli w pęcherzu obecne są złogi, zostają one usunięte. Następnie urolog wyłuszcza na tępo przerośnięty gruczoł krokowy i kontroluje krwawienie z loży po nim. Prostata jest bardzo dobrze unaczyniona, dlatego na tym etapie operacji mogą wystąpić krwawienia w wyniku których konieczna będzie transfuzja krwi. Aby ograniczyć krwawienie loża po wyciętym gruczole zostaje zaopatrzona szwem o działaniu hemostatycznym. Następnie urolog zakłada przez cewkę moczową cewnik Foley'a. Następnie zeszywany jest pęcherz moczowy, a po skontrolowaniu jego szczelności zakłada się dren do przestrzeni przedpęcherzowej (ma zadanie odprowadzać na zewnątrz przeciekający moczu, surowicę lub krew) i zaszywa skórę.

Wyłuszczony gruczolak stercza zostaje zabezpieczony oraz przekazany do badania histopatologicznego celem oceny usuniętej tkanki. Po około 2 - 3 tygodniach wynik badania histopatologicznego powinien być dostępny w klinice w której wykonano zabieg. Wraz z wynikiem badania histopatologicznego wskazana jest kontrola w poradni urologicznej.

Rana pooperacyjna goi się przez około dwa tygodnie. Przez okres około 6 tygodni po zabiegu zalecany jest oszczędzający tryb życia oraz unikanie intensywnego wysiłku fizycznego.

Powikłania po adenomektomii

• ejakulacja wsteczna (cofanie się nasienia podczas wytrysku do pęcherza moczowego w wyniku uszkodzenia zwieracza wewnętrznego cewki moczowej) – prawie zawsze;
• wysiłkowe nietrzymania moczu (np. podczas kaszlu, śmiechu);
• przejściowe lub długotrwałe zaburzenia wzwodu;
• krwawienie z loży po gruczolaku po zabiegu;
• możliwość powstania raka w pozostałej torebce gruczołu i konieczność dalszej kontroli urologicznej.