Zapalenie gruczołu krokowego - przyczyny

Przewlekłe niebakteryjne zapalenie stercza, coraz częściej obecnie nazywane przewlekłym zespołem bólowym miednicy (ang. chronic pelvic pain syndrome, CPPS), jest jednym z największych obecnych wyzwań w urologii. Długotrwałe, nawracające i dokuczliwe objawy pochodzące z dolnego odcinka dróg moczowych w tej chorobie mogą bardziej obniżać jakość życia mężczyzn, niż to następuje w łagodnym przeroście prostaty (BPH).

Objawy zapalenia gruczołu krokowego

Objawy te mogą pojawić w każdym wieku, choć główną grupą chorych zgłaszającą się do urologa są mężczyźni w wieku 20–40 lat. Często są to osoby posiadające dobre warunki socjoekonomiczne, stresującą pracę i nieuregulowane życie seksualne. Zapalenie prostaty może dotykać nawet 15% wszystkich mężczyzn, którzy z tego powodu będą wymagali przewlekłego leczenia trwającego często po kilka lat i nie zawsze skutecznego. 

Przewlekłe zapalenie prostaty

Przewlekłe niebakteryjne zapalenie prostaty jest jednym z grupy zapaleń prostaty. Funkcjonująca obecnie klasyfikacja National Institutes of Health (NIH) dzieli zapalenia prostaty na cztery grupy:

• ostre bakteryjne zapalenie prostaty
• przewlekłe bakteryjne zapalenie prostaty
• przewlekły zespół bólowy miednicy (zapalny i niezapalny)
• bezobjawowe zapalenie prostaty
  

Pierwsze dwie grupy to typowe infekcje bakteryjne, różniące się od siebie czasem trwania i szybkością narastania objawów. W trakcie diagnostyki wykazuje się obecność bakterii jako bezpośredniej przyczyny tych zapaleń. Ostatnia kategoria charakteryzuje się cechami zapalenia w materiale tkankowym pobranym w trakcie biopsji oraz nasieniu i moczu przy jednoczesnym braku jakichkolwiek objawów.  

Przewlekły zespół bólowy miednicy

Największy problem diagnostyczny i terapeutyczny stanowi trzecia grupa. Charakteryzuje się ona obecnością typowych dla zapalenia prostaty objawów, przy jednoczesnym braku dodatnich posiewów bakteryjnych. Dalej idąc, CPPS dzielimy, w zależności od obecności cech zapalenia (podwyższona lub niezmienna liczba białych krwinek w nasieniu i wydzielinie sterczowej), na zapalny CPPS i niezapalny, zwany także prostatodynią.  
Zakłada się, że przyczyn zapaleń prostaty może być wiele i nie wszystkie jak dotąd zostały poznane. W przypadku bakteryjnych zapaleń przyczynami są najczęściej bakterie flory jelitowej, na czele z E. colli, oraz przenoszone drogą płciową. Inne przyczyny brane pod uwagę to: reakcje autoimmunologiczne, chemiczne podrażnienie, zaburzenia oddawania moczu, wysokie ciśnienie śródcewkowe i odpływ wsteczny do przewodów prostaty.  

Przyczyny powstawania przewlekłego zespołu bólowego miednicy

Obecnie najsłynniejsza teoria na temat mechanizmu powstawania przewlekłego zespołu bólowego miednicy jest związana z wysokim ciśnieniem śródcewkowym. Zakłada ona nadmierne pobudzenie sympatycznego układu nerwowego i jego włókien adrenergicznych, które odpowiadają za unerwienie zwieraczy cewki moczowej. Dochodzi do wzrostu ciśnienia i spadku przepływu w cewce moczowej, a to z kolei może być przyczyną przenikania jałowego moczu do kanalików gruczołu krokowego, co może doprowadzić do zapalenia chemicznego. Może dojść także do uszkodzenia nabłonka prostaty i odczynu immunologicznego. 
Objawy przewlekłego zapalenia stercza, niezależnie od przyczyny są podobne.

• ból o zmiennym natężeniu w podbrzuszu, mosznie, jądrach, kroczu i udach; wyraźna bolesność uciskowa prostaty podczas badania per rectum,
• z dolnych dróg moczowych, tj. częstomocz dzienny i nocny, trudności w oddawaniu moczu, pieczenie podczas mikcji, parcia naglące, krwiomocz,
• związane z wytryskiem, tj. ból w trakcie wytrysku, wytrysk przedwczesny, obecność krwi w spermie, zmniejszenie lub brak spermy,
• zaburzenia erekcji i potencji.

Długotrwałe występowanie tych dolegliwości, ich nawracanie i niekiedy niecałkowite ustępowanie podczas leczenia może powodować obniżenie zadowolenia z życia, negatywnie wpływając na samopoczucie i powodując zaburzenia sfery emocjonalnej, nierzadko bardzo poważne, takie jak depresja czy nerwica.   

Leczenie CPPS

W związku z nie do końca znanymi przyczynami i mechanizmem powstawania CPPS zasady leczenia tej choroby nie są obecnie jednoznacznie opracowane. Z pewnością niezależnie od wyniku posiewu moczu rozpoczyna się terapię antybiotykami z grupy fluorochinolonów, trwającą co najmniej 6 tygodni. Takie leczenie wbrew temu, co się wydaje, jest zwykle skuteczne.

Dodatkowo często włącza się także niesteroidowe leki przeciwzapalne (działające przeciwzapalnie i przeciwbólowo) oraz, w związku z teorią o wysokim ciśnieniu śródcewkowym, leki blokujące receptory alfa adrenergiczne, zwłaszcza uroselektywną tamsulosynę, z którą łączy się największe nadzieje. Istnieją również przesłanki o skuteczności finasterydu czy leków ziołowych. Jako leczenie uzupełniające można zastosować fizjoterapię opierającą się na masażu stercza, ćwiczeniach rozluźniających mięśnie miednicy czy nagrzewaniu przezodbytniczym. Często także bardzo ważnym elementem leczenia będzie skierowanie chorego na psychoterapię.